Το δίκοπο μαχαίρι της ειδίκευσης

Ο σύγχρονος άνθρωπος, προκειμένου να είναι ιδιαίτερα ικανός στην εργασία που επιθυμεί να κάνει για το υπόλοιπο της ζωής του, παίρνει μια σειρά εξειδικεύσεων στον τομέα που θα εργαστεί σε ένα μεγάλο μέρος της σχολικής και ακαδημαϊκής του πορείας. Όσο πιο εξειδικευμένος είναι κανείς, τόσο καλύτερος είναι στη δουλειά του, αυτός είναι ο κανόνας που ακολουθείται πλέον τόσο από την εργοδοσία, όσο και από τους εργάτες. Η εξειδίκευση, όμως, αυτή είναι δίκοπο μαχαίρι τόσο για τον ίδιο τον εξειδικευμένο, όσο και για την ευρύτερη κοινωνία.
     Είναι γεγονός πως όλοι οι άνθρωποι έχουν μια κλίση σε κάποιον επιστημονικό κλάδο ή σε κάποια εργασία. Κανείς δεν είναι φτιαγμένος για να τα κάνει όλα. Στηριζόμενοι πάνω σε αυτό το αξίωμα, οι σύγχρονοι άνθρωποι επιλέγουν το επάγγελμά τους από την εφηβεία ακόμη και προσπαθούν να εμβαθύνουν σε αυτό όλο και πιο πολύ. Η ειδίκευση στη σύγχρονη εργασία είναι αναγκαία, καθώς μία επιχείρηση είναι μία μηχανή, που το κάθε γρανάζι της κάνει μια διαφορετική δουλειά. Μία δουλειά που για να κάνει άλλος χρειάζεται κόπο και ιδρώτα, ιδίως αν είναι ιδιαίτερη. Οπότε, προκειμένου να μην χάσει τη δουλειά του, ο εργάτης-γρανάζι χρειάζεται επιπλέον πρόοδο που θα του αποφέρει επιπλέον γνώσεις σχετικά με το συγκεκριμένο κομμάτι εργασίας του.

     Κανένα, όμως, γρανάζι δε γνωρίζει να κάνει τη δουλειά του άλλου, ή γενικότερα το πώς δουλεύει η μηχανή. Κι όλο αυτό ξεκινά από το σχολείο. Το σχολείο, παρ’ότι χαρακτηρίζεται ως γενικής παιδείας μέχρι και το Γυμνάσιο, ή και ακόμη μέχρι το Γενικό Λύκειο, συμμετέχει κι αυτό στην μονοδιάστατη εκπαίδευση των μαθητών, χάνοντας ουσιαστικά το ρόλο του. Ιδιαίτερα τα τρία τελευταία χρόνια της Μέσης Εκπαίδευσης έχουν πάρει τη μορφή μιας ετοιμασίας για την Ανώτερη Εκπαίδευση, προσφαίροντας στο μαθητή στήρα γνώση σχετικά με τον επιστημονικό τομέα που τον ενδιαφέρει, προωθώντας με αυτό τον τρόπο την ουσιαστική αγνόηση των υπολοίπων μαθημάτων. Κατασκευάζει ανθρώπους μονοδιάστατους, δίχως καμία γνώση πάνω σε διαφορετικούς τομείς της ζωής, έτοιμους να μπουν στη γραμμή παραγωγής ακριβώς εκεί που τους θέλει ο εργοδότης, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να κάνουν κάτι άλλο σε περίπτωση που η θέση τους χαθεί. Κι αυτό έχει ιδιαίτερο αντίκτυπο και στην κοινωνία. Άνθρωποι μονοδιάστατοι, δίχως ιδιαίτερα ενδιαφέροντα πλην της δουλειάς τους, που ουσιαστικά ο εγκέφαλός τους λειτουργεί μηχανικά, παρά σκέφτεται, δεν μπορούν να βοηθήσουν στην κοινωνική και πολιτιστική πρόοδο, και κυρίως είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στην χειραγώγηση. Τη θέση του ανθρώπινου όντος παίρνει μια μηχανή με ανθρώπινη μορφή.
     Όλα τα παραπάνω μπορεί να φαντάζουν πολύ δραματικά, αλλά η πραγματικότητα είναι αυτή, ακόμη κι αν δεν τη βλέπουμε, διότι έχουμε πειστεί πως το πρότυπο του εργαζόμενου είναι ο ιδιαίτερα ειδικευόμενος εργαζόμενος. Η κατάσταση αυτή πρέπει να αλλάξει. Δεν μπορεί, βέβαια, να ακυρωθεί η ειδίκευση, πλέον είναι αναγκαία, απλώς μπορούν να περιοριστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις της. Πρέπει να υπάρξει κρατική μέριμνα για την ουσιαστική παροχή γενικής παιδείας και γνώσεων στους μαθητές μέχρι να είναι αρκετά ώριμοι ωστε να επιλέξουν το επάγγελμα που επιθυμούν να ακολουθήσουν  και αυτό πρέπει να γίνεται μετά την εφηβεία. Ο έφηβος μαθητής οφείλει να λαμβάνει ερεθίσματα από όλους τους τομείς, όχι με την μορφή βαρετών, δυσκολονόητων μαθημάτων, αλλα με τρόπους που θα του στρέψουν το ενδιαφέρον του. Επιπλέον, θα βοηθούσε αν άλλαζε η εργοδοτική πολιτική πρόσληψης. Ως ικανότερος για να αναλάβει μια δουλειά πρέπει να θεωρείται ένας πολυπράγμων άνθρωπος με σφαιρικές γνώσεις, και όχι ένας μονοδιάστατος εργαζόμενος, δίχως γενικές δεξιότητες. Και τέλος, πρέπει οι ίδιοι οι άνθρωποι να καταλάβουν πόσο κακό κάνει στους ίδιους η μονοδιάστατη γνώση και εξειδίκευση και να αναζητήσουν την πολύπλευρη γνώση. Με γνώμονα αυτό, θα πραγματοποιηθούν και τα παραπάνω.
     Η ειδίκευση είναι μέρος, πλέον, του πολιτισμού μας και αναζητείται από τους εργοδότες. Αποτελεί, όμως, τροχοπέδη στην ανάπτυξη του ανθρώπου και συνεπώς της κοινωνίας γενικότερα  Πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό της και την ανάπτυξη ανθρώπων πολυδιάστατων, με κριτική σκέψη που μπορούν να προσφέρουν έργο, που δεν είναι ικανοί μονό σε έναν τομέα, αλλά είναι πολυπράγμονες.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *